PRESS RELEASE: The so-called coup attempt july 15 serves as a justification for the complete conversion of a country’s administrative system and persecution of hundreds of thousands in Turkey.


The so-called coup attempt July 15 serves as a justification for the complete conversion of a country’s administrative system and persecution of hundreds of thousands in Turkey.

On July 15, 2016 Turkey witnessed an attempted but failed military coup against Erdoğan government. During this horrific uprising, hundreds of people were killed and thousands of others were injured. Right after the coup attempt, the Turkish government has taken a wave of oppressive actions against not only the alleged coup plotters but also those that are perceived as critics of the regime. With that, the country’s political spectrum has been completely changed. Amid massive crackdown on media outlets and hundreds of thousands of the dissidents, President Erdoğan further consolidated his power with a controversial referendum in 2017 that changed the country from a parliamentary democracy into one-man rule. Being seen a setback from the rule of law, the new presidential system deepened concerns on human rights.

Marking a monumental turning point in Turkey’s history, the uprising has not been thoroughly investigated. Questioning the government’s narrative has caused many to imprisonment. The leaked details fueled the suspicions on the government’s narrative thus diminished its credibility. The narrative along with the massive crackdown on the dissident groups and Erdoğan’s consolidation of power faced heavy criticism from almost all quarters of the democratic world. In fact, a former representative of the European Parliament and well-known politician Andrew Duff defined it as “quick and relentless so-called coup”. The present report of Advocates of Silenced Turkey (AST) provides an overview of controversies and dark points on the “so-called coup” along with the human right concerns during the ongoing post-coup crackdown on the Turkey’s dissident groups.

Some of the highlights from the report are:

  • A coup with no plan of action: Every coup has a certain plan of action, yet no official document has been presented so far for the July 15 coup attempt or the list of individuals involved with the Yurtta Sulh Council that has allegedly masterminded the coup.
  • A “blessing from God”: Right after the coup attempt, Erdoğan described the incident as a “blessing from God”, implying that he had finally found the opportunity to carry out the purge on his dissidents.
  • Step by step towards a presidential regime: Within less than a year, a referendum for constitutional change was held and the new Turkish-style presidential system was put into effect. Following this, Erdogan became the first president of the new regime through early elections.
  • A coup notice from TSK to MIT: Osman Karacan, a major in TSK (Turkish Armed Forces) went to the MIT (National Intelligence Organization) headquarters on July 15 at 2:20pm to give notice about the planned coup. Yet, no real precautions were taken to prevent or suppress the coup until 10.00pm.
  • Chief of MIT and Chief of Defense are still in office: Chief of the National Intelligence Organization (MIT) Hakan Fidan, Chief of Defense Hulusi Akar and 2nd Chief of Defense Yaşar Güler reportedly held a series of meetings following the notice at 2:20pm on the planned coup but did not notify President Erdoğan until 7:00pm, yet they kept their office.
  • The conflicting explanations from Erdogan regarding time of coup: When speaking to national and international media, Erdoğan stated contradicting times with regards to the time when he was informed of the planned coup.
  • The “controlled coup”: Turkey’s main opposition party (CHP) described what happened on the July 15 as “controlled coup”.
  • Planes on standby for escape: It is discovered that 4 different airplanes at 4 different locations were arranged for Erdoğan to be on standby that night, implying Erdoğan’s possible knowledge of the planned coup attempt.
  • Secret meetings a day before the coup: It is revealed that Akar, Chief of Defense, and Fidan, Chief of MIT (National Intelligence Organization), held a one-on-one confidential meeting that lasted four hours, a day before the coup.
  • “I received the orders to reinforce the Chief of Defense Forces from Zekai Aksakallı”: Colonel Fırat Akkuş stated this during the court hearing, bringing into question the role of Special Forces Commander Zekai Aksakallı in the coup.
  • Erdoğan did not allow an investigation: The Turkish Grand National Assembly’s July 15 Investigation Commission wanted to listen to the testimonies of Chief of Defense Hulusi Akar and MIT Chief Hakan Fidan. However, President Erdoğan did not allow either of the names to appear in front of the commission.
  • “Let an international commission investigate the coup and we will accept its findings”: The proposal of Fetullah Gülen who was blamed for masterminding the coup attempt is not accepted by the Turkish government.
  • Events not yet taken place written into the July 15 Official Report, how did that happen? It was revealed that the official report for July 15 prepared by Serdar Coşkun, the Constitutional Order Attorney General of the time, contained written reports of events that would take place at a later date written as though they had taken place at the time of the written record.
  • Purge lists prepared early on: Attorney General Serdar Coşkun admitted that the first cases of individuals being taken into custody and being arrested on July 16 were carried out based on the official report of the events. However, 3,000 judges and prosecutors were arrested on July 16 based on coup involvement although there is no evidence to support the allegations.
  • A project I disliked is July 15: When Binali Yıldırım, the PM of the time, was asked by a group of journalists if there were any projects that he felt a bit too demanding, his reply, in a sarcastic tone, was “Well, July 15 was a project I did not like at all.”

We urge;

  • international organizations to establish an independent commission to investigate and clarify the infamous July 15 coup attempt in Turkey,
  • international bodies to examine politically motivated coup charges in order to end the purge and grave human rights violations that are affecting millions of innocent lives justified through this controversial coup attempt,
  • the Turkish government to end arbitrary detentions, to find the perpetrators of enforced disappearances and bring them to justice, to reinstate the unlawfully dismissed public sector workers and to ensure the rule of law in Turkey.


Donate Now




Read more

AST Statement in Turkish: To cancel passports to silence dissidents is against international law. Free to leave is a right and must be respected by Turkish Authorities and President Erdogan




Prof. Dr. Haluk Asuman SAVAŞ OLAY: İki kez tekrarlamış kanser hastası olup yurt dışında kanser tedavisi olmak isteyen KHK’lı Prof. Dr. Haluk Asuman SAVAŞ’ın pasaport başvurusu, terör örgütü üyeliğinden yargılandığı mahkemenin beraat kararına ve yurt dışı yasağının kaldırılmış olmasına rağmen, OHAL KHK’sı ile kamudan ihraç olduğu ve pasaportu KHK ile iptal edildiği için reddedildi1 . Kamuoyunda oluşan tepkiler üzerine, Adana Valiliği’nce 15.05.2019 tarihinde yapılan basın açıklamasında2 , “Söz konusu şahsın hukuki durumu, rahatsızlığı, alınan belgeler ve talebi; son 20 yılda zaruri hallerde istisnai bir durum olarak sadece birkaç kişi için kullanılan yetki kapsamında değerlendirilmek üzere İçişleri Bakanlığına 14.05.2019 tarih ve 14780 sayılı yazı gönderilmiş olup, Bakanlığımızın yapacağı değerlendirmeye göre işlem tesis edilecektir.”; 16.05.2019 tarihinde yapılan ek basın açıklamasında3 , “Yapılan değerlendirme sonucunda adı geçen şahıslara 5682 Sayılı Pasaport Kanunun 22. maddesi gereğince zaruri haller kapsamında pasaport düzenlenecektir.” ifadeleri ile pasaport red işlemi kabul edilerek, istisnai bir durum olarak ve kişiye özel çözüm üretileceği belirtilmiştir. OHAL KHK’sı ile pasaportları iptal edilen yüzbinlerce kişinin olduğu bilinmektedir. İçişleri Bakanlığı’nın 05.08.2018 tarihli duyrusuna4 göre, “…Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ve Emniyet Genel Müdürlüğü, kendisi hakkında bir adli veya idari işlem olmadığı halde, eşleri hakkında yürütülen işlemlerden dolayı şerh konulduğu tespit edilen 155.350 kişinin pasaportlarındaki șerhler 25.07.2018 tarihinde kaldırmıştır.”. Yine, İçişleri Bakanlığı’nın 01.03.2019 tarihli duyurusunda5 , “Bakanlığımız tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; daha önce pasaportuna idari tahdit uygulanan 155 bin 350 kișinin pasaportu geçerli hale getirilirken, buna ilaveten 57 bin 191 kișinin de pasaportundaki idari tahdit kaldırıldı.

Böylece, Bakanlığımızca bugüne kadar toplam 212 bin 541 kișinin pasaportundaki “idari tahdit” kaldırılarak, pasaportları geçerli hale getirildi.” denmektedir. İHLALLERE İLİŞKİN TEMEL METİNLER : Hakkında adli bir karar olmaksızın bireylerin pasaportlarının iptal edilmesi ve iade edilmemesinin tarafı olduğumuz uluslararası anlaşmalar, Anayasa ve evrensel hukuk ilkelerini ihlal ederek bireylerin temel hakların (yaşam hakkı, seyahat özgürlüğü vd.) kısıtlanmasına yol açtığı ve “işkence” tanımlaması kapsamına girdiği görülmektedir. T.C. Anayasası’nın 90. maddesi uyarınca uluslararası anlaşmalar üst normdur6 .  Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin7 3. maddesine göre: “Yaşamak, özgürlük ve kişi güvenliği herkesin hakkıdır.”. Beyanname’nin 5. maddesine göre: “Hiç kimseye işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez.”. Beyanname’nin 13. maddesine göre: “Herkesin bir devletin toprakları üzerinde serbestçe dolaşma ve oturma hakkı vardır. Herkes, kendi ülkesi de dahil olmak üzere, herhangi bir ülkeden ayrılmak ve ülkesine yeniden dönmek hakkına sahiptir.”. Beyanname’nin 2. maddesine göre ise: “Herkes, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya herhangi başka bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirge ile ilan olunan bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir.”.  Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin8 6. maddesine göre: “Her insan doğuştan yaşama hakkına sahiptir. Bu hak hukuk tarafından korunur. Hiç kimse yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaz.”. Sözleşme’nin 7. maddesine göre: “Hiç kimse işkenceye veya zalimane, insanlıkdışı veya onur kırıcı muamele veya cezaya maruz bırakılamaz.”. Sözleşme’nin 12. maddesine göre: “Bir Devletin¸ ülkesinde hukuka uygun olarak bulunan bir kimse, o ülke sınırları içinde seyahat etme özgürlüğüne ve yerleşeceği yeri seçme hakkına sahiptir. Herkes kendi ülkesi de dahil, bir ülkeden ayrılmakta serbesttir. Yukarıda belirtilen haklar, bu Sözleşmede tanınan diğer haklara uygun olarak ulusal güvenlik, kamu düzeni (ordre public), genel sağlık veya genel ahlak veya başkalarının hak ve özgürlüklerini korumak için gerekli sebepler ile hukuken öngörülmüş sınırlamalar dışında hiç bir sınırlamaya tabi tutulamaz. Hiç kimse, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaz.”. Sözleşme’nin 26. maddesinde ise: “Herkes, hukuk önünde eşittir ve hiç bir ayrımcılığa tabi tutulmaksızın hukuk tarafından eşit olarak korunma hakkına sahiptir. Hukuk bu alanda her türlü ayrımcılığı yasaklar ve herkese ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir ulusal veya toplumsal köken, mülkiyet, doğum veya başka bir statü ile yapılan ayrımcılığa karşı etkili ve eşit koruma sağlar.”. denmektedir.  İşkence ve Diğer Zalimane, Gayri İnsani veya Küçültücü Muamale veya Cezaya Karşı Sözleşme’nin9 1. maddesine göre: “ Sözleşme amaçlarına göre, “İşkence” terimi, bir şahsa veya bir üçüncü şahsa, bu şahsın veya üçüncü şahsın işlediği veya işlediğinden şüphe edilen bir fiil sebebiyle, cezalandırmak amacıyla bilgi veya itiraf elde etmek için veya ayrım gözeten herhangi bir sebep dolayısıyla bir kamu görevlisinin veya bu sıfatla hareket eden bir başka şahsın teşviki veya rızası veya muvafakatıyla uygulanan fiziki veya manevi ağır acı veya ızdırap veren bir fiil anlamına gelir. Bu yalnızca yasal müeyyidelerin uygulanmasından doğan, tabiatında olan veya arızi olarak husule gelen acı ve ızdırabı içermez.”.  Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin10 1. maddesine göre: “ Yüksek Sözleşmeci Taraflar kendi yetki alanları içinde bulunan herkese bu Sözleşme’nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri tanırlar.” Sözleşme’nin 2. maddesine göre: “Herkesin yaşam hakkı yasayla korunur. Yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bu cezanın infaz edilmesi dışında, hiç kimsenin yaşamına kasten son verilemez.”. Sözleşme’nin 3. maddesine göre: “Hiç kimse işkenceye veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz.”. 5. maddeye göre: “Herkes özgürlük ve güvenlik hakkına sahiptir.”. Sözleşme’nin 14. maddesinde ise: “Bu Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal veya toplumsal köken, ulusal bir azınlığa aidiyet, servet, doğum başta olmak üzere herhangi başka bir duruma dayalı hiçbir ayrımcılık gözetilmeksizin sağlanmalıdır.” denmektedir. T.C. Anayasası’nın 17. maddesine göre: “Herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbî deneylere tâbi tutulamaz. Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz.”. Anayasanın 23. maddesine göre: “Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir. Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak; Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek; Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir. (Değişik: 3/10/2001-4709/8 md.; 12/9/2010-5982/3 md.) Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.”. Anayasanın 10. maddesine göre: “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. … Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”. Anayasanın 13. maddesine göre: “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”. Anayasanın 2017 yılında değişiklik yapılmış 15. maddesine göre de: “(Değişik: 16/4/2017-6771/16 md.) Savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir. (Değişik: 7/5/2004-5170/2 md.) Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına, maddî ve manevî varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.”. Bu hak ihlallerinin Türk Ceza Kanunu kapsamında karşılıklarına ilişkin değerlendirme bu çalışma kapsamı dışında tutulmuş olduğundan idari tahdit eyleminin oluşturduğu suçlar incelenmemiştir.

TESPİT VE ÖNERİLER: Yukarıda kısaca değinildiği üzere, idari tahdit usulü gerek ulusal gerekse uluslararası düzenlemeler karşısında açık hak ihlali oluşturmakta ve devlet olarak üstlenilen yükümlülüklerin de ihlaline sebebiyet vermektedir. Kabul edilen anlaşmalara bağlı uluslararası yükümlülüklere aykırı davranışın ise hem devlet, hem de hukuka aykırı eylemleri gerçekleştiren kişiler açısından sorumluluk doğuracağı kuşkusuzdur. AST, yukarıdaki tespitler ışığında hukuka aykırılığı açık olan idari tahdit uygulamasından kaynaklı hak ihlallerine derhal son verilerek mağduriyetlerin artmaması için Türk hükümetine çağrı yapmakta ve aşağıdaki önerilerde bulunmaktadır: 1. Açıkça hukuka aykırı olan idari tahdit uygulaması sebebiyle bireylerin mağduriyetine sebep olan kamu görevlilerinin bu sorumluluklarının daha fazla artmaması için, Anayasa 90. maddesi karşısında “kanuna aykırı emir” olan ve uygulayıcılar açısından iç hukuktaki muhtelif hükümleri ihlal ederek suç teşkil eden idari tahdit uygulamasının icrasında yer alınmamalı, bireylerin haklarını kullanabilmeleri için gerekli işlemler gecikmeksizin yapılmalı ve durum derhal yazılı olarak amirlere bildirilmelidir. 2. Uluslararası anlaşmalar karşısında devlet olarak sorumluluğun daha fazla artmaması ve yaptırımlara maruz kalınmasının önlenmesi için,  Uluslararası anlaşmalara ve Anayasa hükümlerine aykırı olan idari tahdit uygulamasına derhal son verilmelidir.  Uluslararası anlaşma hükümleri kapsamında yer alan yükümlülükler çerçevesinde, gerekli yasal düzenlemeler yapıldıktan sonra, kamu görevlilerince etkin şekilde uygulanmasının takibi yapılmalıdır.

1 Prof. Dr. Haluk Asuman SAVAŞ’a ait @drhaluksavas hesabından 13.05.2019 tarihinde atılan twitlerde belirtilmiştir.

2 http://www.adana.gov.tr/basin-aciklamasi1505

3 http://www.adana.gov.tr/prof-dr-haluk-asuman-savas-konulu-ek-basin-aciklamasi

4 https://www.icisleri.gov.tr/pasaport-serhlerinin-kaldirilmasina-iliskin-duyuru

5 https://www.icisleri.gov.tr/bakanligimizca-57-bin-191-kisinin-pasaportundaki-idari-tahdit-kaldirildi

6 https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2018.pdf

7 https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/pdf01/203-208.pdf

8 https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/pdf01/Medeni_Siyasi_Haklari_Ul_Soz.pdf

9 https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/pdf01/37-51.pdf

10 www.silencedturkey.org – help@silencedturkey.org – 1-540-209-1934 – @silencedturkeyhttps://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/pdf01/ IH_ve_Temel_Ozgurluklerin_Korunmasi.pdf



Read more

Advocates of Silenced Turkey

The ruling AKP party headed by Erdogan has demonstrated growing intolerance of political opposition, public protests, and critical media. Amidst all the noise of hate, of oppression and violence, AST seeks to become the voice of the silenced.

Read more